در هفدهمین کنگره پیشگامان پیشرفت مطرح شد؛ ضرورت ایجاد زبان مشترک میان نظام مالیاتی، سرمایهگذاران و شرکتهای دانشبنیان
میزگرد تخصصی (چالشهای مالیاتی و تأمین مالی استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان) روز ۱۱ خردادماه ۱۴۰۵ در حاشیه هفدهمین کنگره پیشگامان پیشرفت با محوریت (فناوریهای نوظهور و آینده پیشرفت ایران؛ چالشها، فرصتها و راهکارها) در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران برگزار شد.
این کنگره با همکاری مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پارک علم وف ناوری دانشگاه تهران برگزار شد و جمعی از صاحبنظران حوزه نوآوری، سرمایهگذاری و سیاستگذاری اقتصادی در آن به بررسی مهمترین مسائل پیشروی اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور پرداختند.
در این میزگرد تخصصی، دکتر محمد گرویی، مدرس دانشگاه تهران و بنیانگذار سرمایهگذاری نوآورانه کهن، دکتر مهدی موحدیبکنظر، کارشناس مالیاتی و عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد، دکتر علی موسوی، مدرس دانشگاه و رئیس هیئتمدیره استودیو نوآوری اندیشه، دکتر مهران کرمی، مدرس و مشاور نوآوری سازمانی و راهبرد ارشد مستربلیط و دکتر مهرداد چوبداری، مدیرعامل شرکت مدیریت سرمایه بهین تدبیر حضور داشتند.
مالیات؛ چالشی فراتر از نرخ و محاسبات
در بخش نخست این نشست، موضوع چالشهای مالیاتی شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها مورد بحث قرار گرفت.
دکتر مهران کرمی با اشاره به مشکلات مستندسازی و ثبت هزینهها در شرکتهای دانشبنیان اظهار کرد که یکی از مهمترین چالشهای این شرکتها، نحوه محاسبه مالیات، تغییرات مستمر قوانین و همچنین بیتوجهی برخی کسبوکارها به برنامهریزی مالیاتی است. وی تأکید کرد بسیاری از استارتاپها تا پایان سال مالی توجه چندانی به موضوع مالیات ندارند و همین مسئله زمینهساز بروز مشکلات جدی در آینده میشود.
در ادامه، دکتر محمد گرویی با اشاره به تجربه برخی شرکتهای موفق دانشبنیان خاطرنشان کرد که بخش قابل توجهی از مشکلات مالیاتی ناشی از عدم شناخت کافی مدیران و حتی برخی مشاوران از قوانین و مقررات موجود است. به گفته وی، در مواردی بدهیهای مالیاتی سنگین به دلیل برداشتهای نادرست از قوانین و نبود آگاهی تخصصی شکل گرفته است.
دکتر مهرداد چوبداری نیز با اشاره به دغدغههای موجود در حوزه سرمایهگذاری، مهمترین ریسک را نبود اطمینان نسبت به نحوه تفسیر و پذیرش مسائل مالیاتی توسط مراجع ذیربط دانست و تصریح کرد که اقتصاد دیجیتال نیازمند رویکردهای نوین در نظام مالیاتی کشور است. وی همچنین بر ضرورت شکلگیری نهادهای تخصصی برای ارزیابی شرکتهای دانشبنیان و بررسی مسائل مالیاتی آنها تأکید کرد.
فقدان (زبان مشترک) میان اکوسیستم نوآوری و نظام مالیاتی
یکی از محورهای مورد تأکید تمامی سخنرانان، نبود زبان مشترک میان فعالان اکوسیستم نوآوری و سازمان امور مالیاتی بود.
دکتر موحدیبکنظر با بیان اینکه بسیاری از شرکتها به دلیل عدم آشنایی با ادبیات مالیاتی، با نگرانی و حتی ترس به این حوزه نگاه میکنند، اظهار داشت: (معمولاً افراد در برابر موضوعاتی که شناخت کافی از آن ندارند، موضع تدافعی میگیرند. در بسیاری از موارد هزینههای ناشی از ناآگاهی، بسیار بیشتر از اصل مالیات پرداختی شرکتهاست).
وی قانون جهش تولید دانشبنیان را یکی از اقدامات مؤثر در نزدیک شدن فضای شرکتهای دانشبنیان و نظام مالیاتی دانست و بر نقش معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری در توسعه این تعامل تأکید کرد.
در همین راستا، دکتر گرویی پیشنهاد تشکیل یک کارگروه یا واحد تخصصی در سازمان امور مالیاتی با تمرکز بر شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها را مطرح کرد؛ نهادی که بتواند ضمن آشنایی با ادبیات نوآوری و فناوری، شرکتها را در مسیر صحیح اجرای قوانین مالیاتی هدایت کند.
همچنین دکتر موحدیبکنظر بر ضرورت ترجمه و تبیین قوانین مالیاتی به زبانی ساده و قابل فهم برای فعالان اکوسیستم فناوری تأکید کرد و گفت این رویکرد باید از مرحله تدوین و تصویب قوانین تا اجرای آنها مورد توجه قرار گیرد.
تأمین مالی؛ چالش خروج سرمایه و نه صرفاً ورود آن
در بخش دوم این میزگرد، موضوع تأمین مالی استارتاپها و روند سرمایهگذاری در اکوسیستم نوآوری کشور مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر علی موسوی با اشاره به کاهش حجم سرمایهگذاریهای خطرپذیر در سالهای اخیر اظهار کرد: (مسئله اصلی صرفاً ورود سرمایه به استارتاپها نیست؛ بلکه ایجاد امکان خروج موفق سرمایهگذاران و شکلگیری یک چرخه اقتصادی پایدار اهمیت بیشتری دارد).
وی افزود که تعداد نمونههای موفق خروج سرمایه در اکوسیستم نوآوری کشور محدود بوده و همین موضوع موجب احتیاط بیشتر سرمایهگذاران شده است.
دکتر محمد گرویی نیز با اشاره به عملکرد برخی شرکتهای شکلگرفته در دهه ۱۳۹۰ اظهار داشت که بسیاری از این شرکتها نتوانستند به الگوهای موفقی برای حضور در بازار سرمایه تبدیل شوند و همین مسئله در کنار محدودیتهای اقتصادی و تحریمها موجب شده است اکوسیستم نوآوری ایران نسبت به برخی کشورهای منطقه با سرعت کمتری رشد کند.
استارتاپها به جای سرمایهگذار، مشتری جذب کنند
دکتر مهران کرمی در ادامه این نشست، پایدارترین مدل تأمین مالی استارتاپها را درآمدزایی و خلق ارزش در بازار دانست و تأکید کرد: (جذب چند مشتری واقعی و وفادار میتواند ارزش بیشتری از جذب سرمایههای کلان بدون مدل درآمدی مشخص داشته باشد).
وی با انتقاد از نگاه برخی استارتاپها به سرمایهگذاران بهعنوان مشتری اصلی کسبوکار گفت: (بخشی از مشکلات امروز اکوسیستم ناشی از آن است که برخی تیمها به جای تمرکز بر بازار و مشتری، تمام انرژی خود را صرف جذب سرمایه میکنند).
دکتر کرمی همچنین با اشاره به تجربه فعالیت شتابدهندهها در سالهای گذشته، خاطرنشان کرد که بخشی از زیرساختهای حمایتی کشور نتوانستهاند نقش اصلی خود را در توسعه بازار و توانمندسازی کسبوکارها ایفا کنند و همین موضوع در برخی مقاطع، مشکلات جدی برای استارتاپها ایجاد کرده است.
ضرورت ایجاد نهادهای واسط میان صنعت، سرمایه و نوآوری
در ادامه نشست، دکتر چوبداری یکی از خلأهای مهم اکوسیستم نوآوری کشور را نبود سازوکارهای مؤثر برای اتصال نیازهای صنایع و شرکتهای بزرگ به ظرفیتهای استارتاپی دانست.
وی با اشاره به برخی اقدامات انجامشده در سالهای اخیر برای شناسایی نیازهای شرکتهای بزرگ و معرفی آنها به استارتاپها، تأکید کرد که کشور همچنان به نهادهای واسط تخصصی برای ایجاد این ارتباط نیاز دارد.
به گفته وی، توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی و استفاده از مدلهای جدید مالی میتواند نقش مهمی در رفع بخشی از مشکلات شرکتهای فناور و دانشبنیان ایفا کند.
آینده اکوسیستم نوآوری؛ بومیسازی راهکارها و حرکت به سمت هوشمندسازی
در بخش پایانی این میزگرد، شرکتکنندگان به تشریح چشمانداز آینده اکوسیستم نوآوری کشور پرداختند.
دکتر موحدیبکنظر با تأکید بر ضرورت بومیسازی راهکارها و پرهیز از الگوهای صرفاً وارداتی، اظهار داشت که توسعه پایدار اکوسیستم نوآوری در گرو شناخت دقیق مسائل بومی و طراحی راهکارهای متناسب با شرایط کشور است.
دکتر موسوی نیز ابراز امیدواری کرد که در سالهای آینده شاهد شکلگیری مدلهای بومی سرمایهگذاری و تأمین مالی متناسب با نیازهای کشور باشیم.
دکتر چوبداری حرکت به سمت سامانهها و ابزارهای هوشمند مالی را یکی از روندهای مهم آینده دانست و بر نقش فناوری در بهبود فرآیندهای تأمین مالی تأکید کرد.
دکتر کرمی نیز با اشاره به اهمیت مدیریت داده و توسعه کسبوکارهای پایدار، پیشبینی کرد که در سالهای آینده فاصله میان استارتاپها و شرکتهای بزرگ کاهش یافته و موفقیت کسبوکارها بیش از گذشته به توانایی آنها در خلق ارزش واقعی برای بازار وابسته خواهد بود.
در پایان این نشست، صاحبنظران حاضر بر این موضوع تأکید کردند که توسعه اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور نیازمند شکلگیری زبان مشترک میان سیاستگذاران، نظام مالیاتی، سرمایهگذاران و شرکتهای دانشبنیان است؛ مسیری که میتواند زمینهساز رشد پایدار، افزایش سرمایهگذاری و ارتقای بهرهوری در اقتصاد دانشبنیان کشور باشد.
